Aktualności

Lutobórz: poświęcenie pomnika powstańców zabajkalskich

Data publikacji: poniedziałek, 31-08-2026

W niedzielę 30 sierpnia przy kaplicy w Lutoborzu odsłonięto pomnik powstańców zabajkalskich z 1866 roku oraz tablice upamiętniające członków rodziny Celińskich zasłużonych w walce o niepodległość.

Miejsce wybrano nieprzypadkowo. Z Lutoborzem związany był Narcyz Celiński - jeden z przywódców ostatniego zrywu powstańców styczniowych. 

Uroczystość rozpoczęła się hymnem państwowym. Następnie zaprezentowano dzieje powstania zabajkalskiego, po którym ks. Buczkowski, proboszcz parafii Kłóbka i jeden z inicjatorów budowy pomnika, poświęcił obelisk. 

W wydarzeniu uczestniczyli mieszkańcy, przedstawiciele władz oraz liczne poczty sztandarowe. 

Ostatni zryw zesłańców

Narcyz Celiński urodził się w 1817 roku. Walczył w powstaniu wielkopolskim i styczniowym, po którego klęsce został skazany na katorgę i zesłany do Irkucka.

W 1866 roku ponad 700 polskich zesłańców skierowano do budowy traktu nad Bajkałem. Około 250 z nich chwyciło za broń. Utworzyli Syberyjski Legion Wolnych Polaków i podjęli próbę przedarcia się przez Mongolię do Chin. Mieli zaledwie kilkadziesiąt sztuk broni palnej. Pozostali walczyli kosami, pikami i żelaznymi drągami.

Zryw został rozbity przez wojska carskie. Celiński trafił do niewoli i wraz z Gustawem Szaramowiczem, Władysławem Kotkowskim oraz Jakubem Rejnerem został rozstrzelany 27 listopada 1866 roku w Irkucku.

Pamięć wróciła na Kujawy

W 2001 roku w Rieczce Miszysze nad Bajkałem ustawiono krzyż poświęcony powstańcom. Widniały na nim słowa: „Śpijcie spokojnie - my pamiętamy o Was”. W czerwcu 2023 roku pomnik został ścięty przy samej podstawie.

Krzyż odsłonięty w Lutoborzu nawiązuje do zniszczonego memoriału. Jego ustawienie w rodzinnych stronach Celińskiego jest nie tylko hołdem dla poległych, lecz także odpowiedzią na próbę wymazania ich historii. 

Ks. Łukasz Kołodziejczak