Aktualności

„Ujrzał światło dzienne”

Data publikacji: wtorek, 10-02-2026

W roku 2026 mija 190 lat od narodzin ks. Stanisława Chodyńskiego – jednej z wybitniejszych i zasłużonych postaci w historii diecezji włocławskiej. Rocznica ta stała się okazją do ogłoszenia drukiem jego ostatniego dzieła pozostającego w rękopisie – Katalogu prałatów i kanoników włocławskich.

Ukończony w 1914 r. Katalog złożył sam autor w 1915 r. w Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie na ręce prof. Bolesława Ulanowskiego, pełniącego w niej funkcję sekretarza generalnego, który zapewnił środki na wydrukowanie dzieła ks. Chodyńskiego. Niestety, I wojna światowa oraz śmierć ks. Chodyńskiego i prof. Ulanowskiego w roku 1919 spowodowały, że wydanie Katalogu nie doszło do skutku.

Dopiero w 1947 r. ks. Stanisław Librowski, w imieniu kapituły włocławskiej, rozpoczął starania o powrót odnalezionego dzieła do Włocławka. Po dwuletnich staraniach, dzięki życzliwości i wysiłkom ks. prof. Tadeusza Glemmy, prof. dr. Ludwika Piotrowicza i doc. dr. Mariana Plezi, 10 XI 1949 r., ks. Librowski wszedł w posiadanie rękopisu. Napisał, że „dołoży wszystkich starań, aby wydać go na światło dzienne”. Niestety, splot różnych okoliczności nie pozwolił na to.

Pomysł wydania Katalogu „wypłynął” w roku 2010, przy okazji Jubileuszu 600-lecia Konsekracji Katedry Włocławskiej. Niestety, znów zabrakło czasu i środków, aby zrealizować to dzieło. Jednak idea opracowania i wydania Katalogu nie została zarzucona całkowicie, ale czekała na odpowiedni moment.

W roku 2015 Grzegorz Sztandera rozpoczął prace nad realizacją tego zadania – przepisał biogramy litery A i indeks nazwisk, ale… praca z różnych powodów niestety utknęła w martwym punkcie.

Praca nad Katalogiem ruszyła „z kopyta” w roku 2024, kiedy pani Iwona Tomczak przepisała ponad 1000 stron rękopisu. Następnie wraz z Grzegorzem Sztanderą opracowali biogramy ponad tysiąca prałatów i kanoników kapituły włocławskiej, począwszy od pierwszego zanotowanego w źródłach kanonika w roku 1215 do roku 1914, kiedy to ks. Chodyński zakończył pracę nad swoim rękopisem.

W ten oto sposób, po przeszło 100 latach od zakończenia prac nad rękopisem  Katalogu przez ks. Stanisława Chodyńskiego i po ponad dwóch latach pracy pasjonatów historii diecezji włocławskiej, jego ostatnie dzieło zostało „wydane na światło dzienne”.

Co zawiera to obszerne dzieło mające ponad tysiąc stron? Przede wszystkim znajdziemy tu biogramy prałatów i kanoników należących do włocławskiej kapituły katedralnej od pierwszego notowanego w księgach archiwalnych kapituły i innych dokumentach diecezjalnych aż do 1914 roku. Niektóre życiorysy osób żyjących w czasach ks. Chodyńskiego zostały uzupełnione przez opracowujących katalog, np. jego samego.

W Katalogu znajdziemy też wykaz skrótów i słowniczek częściej używanych wyrazów i zwrotów, z podziałem na język łaciński i polski. Zestawiono także w postaci tabelarycznej sygnatury ksiąg cytowanych w Katalogu przez ks. Chodyńskiego z sygnaturami nadanymi przez ks. Kujawskiego oraz sygnaturami nadanymi przez obecnego dyrektora Archiwum Diecezjalnego we Włocławku, ks. Zbigniewa Gmurczyka.

Po sylwetkach kanoników i prałatów zamieszczono opracowany przez ks. Stanisława Librowskiego indeks nazwisk, w którym oprócz imienia i nazwiska podano np. rok śmierci i funkcje pełnione przez opisywaną osobę. Dołączono także dokument znajdujący się w Archiwum Diecezjalnym we Włocławku wystawiony 23 marca 1741 r. w Rzymie, podpisany przez Benedykta XIV nadający włocławskiej kapitule katedralnej przywilej używania dysktynktorium oraz jego tłumaczenie.

Publikacja liczy 1016 stron. Została wydana w formacie 165x240 mm w oprawie twardej. Można ją nabyć w cenie 150 zł w Wydawnictwie Duszpasterstwa Rolników we Włocławku, ul. Modra 23 (54 235 52 61,  www.wydawnictwodr.pl) lub w Księgarni Cathedral we Włocławku przy ul. Brzeskiej 4.

Tekst: Grzegorz Sztandera